archief

Hoofdstukken van Jan Fabre

In 2011 is een overzichtstentoonstelling van het werk van Jan Fabre in het museum georganiseerd. Al eerder was besloten om een vertegenwoordiging van zijn werk in de collectie op te nemen (zie het jaarverslag over 2010). In Fabres werk is een belangrijke plaats weggelegd voor het vrijmaken en opnemen van energie. In zijn in de kern positieve benadering van het leven en van zijn eigen artistieke werk speelt de lichamelijke energie een hoofdrol. De gevoelens, het denken, seksuele activiteit, de motorische eigenschappen, alle materiële aspecten van het lichaam, zoals organen, het skelet, de sappen, en alles wat daarmee gedaan kan worden, zijn zowel zijn onderwerpen als zijn materialen. Het lichaam is voor Fabre het middelpunt van zijn universum. Het brein is even belangrijk voor creativiteit als het seksuele apparaat: ze zijn voor Fabre misschien wel inwisselbaar. Fabre exploreert zijn brein letterlijk en figuurlijk en krijgt greep erop door in beelden en tekeningen van zijn zoektocht verslag te doen. Zijn brein is zijn eigen schatkamer, die als een persoonlijke kosmos zich voor hem ontvouwt en waaruit hij zijn werken haalt. In zijn werk voeren schoonheid en poëzie de boventoon. Mens en dier doemen in allerlei gedaanten op en de afwisseling van leven en dood is een constant thema. In overleg met de kunstenaar is een groep recente werken (sculpturen, tekeningen en een film) uitgekozen, waarbij het door een zeer genereus gebaar van zijn kant mogelijk werd een serie van acht Hoofdstukken in de beeldentuin een plaats te geven. Daarnaast werden uit de collectie van de kunstenaar en via aankoop op de veiling enkele belangrijke werken verworven uit zijn ‘blauwe’ periode, de jaren zeventig en tachtig, toen hij vooral met Bic-inkt werkte.

Foto: Walter Herfst
Hoofdstukken van Jan Fabre

The Hub van Rob Sweere

In 2008 gaf het Kröller-Müller Museum Rob Sweere (1963, woonachtig in Arnhem), opdracht om deze speciaal voor de beeldentuin ontworpen sculptuur uit te laten voeren. Het is een groot werk geworden van 320 x 170 x 220 cm, vervaardigd van aluminium en polyurethaan, voorzien van gepolijste en in de was gezette DD-lak. Het werk is met stalen kabels aan zes bomen opgehangen door een boomtechnisch expert.

The Hub lokt alleen al door zijn opvallende kleur de aandacht van de bezoeker. Het werk zelf biedt, echter, een rustgevende, tot meditatie aanzettende ervaring voor de bezoeker die het werk ingaat en op het rooster gaat liggen. Zacht wiegend kunt u dan de hemel bekijken die ingelijst wordt door de toppen van de bomen waar The Hub aan hangt. U in The Hub bent dan het middelpunt van een tijdelijk universum geworden en met enige fantasie kunt u zich in de lucht of op de oceaan wanen. Rob Sweere zegt erover: ‘Een ‘hub’ is een centrum, het middelpunt van allerlei bewegingen. Maar juist de ‘hub’ zelf beweegt niet, het is een plek voor stilte en wat er binnen komt kan transformeren en weer als een andere beweging weggaan’.

The Hub past in het beleid van het museum om de natuur, die zo alom en uitbundig aanwezig is rond ons museum en een inspiratiebron voor onze collectie, onder steeds wisselende invalshoeken in de belevingswereld van de bezoekers te laten doordringen. U kunt dit werk op vele manieren tot u nemen, van puur esthetisch tot therapeutisch.

Rob Sweere maakt werken en performances waarbij de fysieke ervaring van de oneindigheid van ruimte en tijd in het centrum staat. Bekend is hij vooral om zijn Silent Sky Project, waarbij hij sinds 2004 groepen mensen voor een bepaalde tijd liggend de hemel laat bekijken en dat door middel van een foto vastlegt. Tot nu toe heeft hij verspreid over de wereld bijna 40 projecten onder deze titel gemaakt, zie daarvoor www.robsweere.nl. Hij schept situaties waarin ieder individu zich ervan bewust wordt een ‘hub’ te zijn: een onbeweeglijk nooit veranderend middelpunt.

Tekst: Evert J. van Straaten
Foto: Marjon Gemmeke

The Hub van Rob Sweere

Rietveld-paviljoen

Het Rietveld-paviljoen in de beeldentuin van het museum is in 2010 gerestaureerd. Gerrit Rietveld (1884-1964) ontwierp het paviljoen voor kleinere beelden als expositieruimte tijdens de Derde Internationale Beeldententoonstelling in Park Sonsbeek te Arnhem in 1955. Het “Sonsbeek paviljoen” was als tijdelijk bedoeld en werd na afloop van de tentoonstelling afgebroken. Op initiatief van een aantal Nederlandse architecten kreeg het gebouw tien jaar later in de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum zijn definitieve bestemming en nieuwe naam ‘Het Rietveld-paviljoen’.

Het onderhoud van het Rietveld-paviljoen is van meet af aan een dagelijks terugkerende zorg geweest. Conserveren, restaureren, delen kopiëren en vervangen, alle daarbij horende handelingen zijn overwogen en toegepast totdat er een moment kwam waarop moest worden geconstateerd dat het op was. Het paviljoen uit 1965 is gedemonteerd en in 2010 weer opgebouwd met nieuwe materialen zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke ontwerp van Gerrit Rietveld. Waar mogelijk zijn die onderdelen van het vorige paviljoen hergebruikt die nog van voldoende kwaliteit waren. De bouwwerkzaamheden zijn in januari 2010 begonnen en half september 2010 afgerond, zodat er nu een derde versie van het paviljoen in de beeldentuin staat, en het wereldberoemde paviljoen verzekerd is van voortbestaan. Het paviljoen is eigendom van de Rijksgebouwendienst (de Staat der Nederlanden), die in deze rol verantwoordelijk is voor het onderhoud. Daarnaast voerde de Rijksgebouwendienst namens het Kröller-Müller Museum het projectmanagement voor het restauratieproject.

Foto: Marjon Gemmeke

Download: kmm_09_zaaltekst_RP_NL_web.pdf

Rietveld-paviljoen

Ana Maria Tavares Secrets of the waters

Vanaf 23 april 2009 is in de beeldentuin een nieuw vijfdelig werk te zien van de Braziliaanse kunstenaar Ana Maria Tavares (1958).

Tavares wordt geïnspireerd door de context van haar omgeving. In dit werk is dat water, met name de manier waarop water aanwezig is in de omgeving. Water staat voor de bron van het leven en de kracht van de natuur. Voor 'Sonsbeek 2008: grandeur' maakte de kunstenaar het werk Secrets of the waters. Tijdens haar onderzoek in de omgeving ontdekte Tavares 81 sprengen en beken rondom de Veluwe. Vijf ondergrondse waterknooppunten, zogenaamde ‘sprengkoppen’, zijn gemarkeerd door grote ronde spiegels met een stenen rand waarop het mantra’Desire, Deserve, Delight, Still Life, Sparkling Water, Still Water, Sparkling Life’ is aangebracht. Deze mantra verwijst naar verlangen en het leven.
Het Kröller-Müller Museum heeft deze werken gekocht met steun van de BankGiro Loterij. Ana Maria Tavares zelf koos een nieuwe plek voor deze vijf spiegels met mantra, in de beeldentuin van het museum, opnieuw op vijf ondergrondse waterknooppunten.

In één van de tijdelijke tentoonstellingsruimtes van de Van de Velde-vleugel is tot en met 20 september 2009 Tavares’ werk Crystal Waters en The Wish-Ribbon Net te zien. Crystal Waters is vormgegeven in gekleurde, spiegelende perspexlagen. De mantra is ook ingeweven in de linten van een vaandel, The Wish-Ribbon Net, dat tijdens de Processie van Sonsbeek is rondgedragen.
Ana Maria Tavares Secrets of the waters

EuropaHammer van Andreas Rimkus

Andreas Rimkus, een Duitse kunstenaar en autodidact (oorspronkelijk smid) is momenteel bezig met een wereldomspannend project, dat bestaat uit het plaatsen van zeven gesmede hamers in de volgende continenten: Afrika, Azië, Australië, Europa, Noord- en Zuid-Amerika en Antarctica. In Yohonou (Togo, Afrika), staat al een hamer in een ‘smeed-dorp’ waar 6000 smeden leven. In Peking staat de hamer bij de 'University of Science and Technology Beijing'. De hamer voor Europa is de derde in dit project: een massieve vorm van 3,2 m lang, 1,2 m breed en 90 cm hoog. Het werk weegt 12,8 ton. Het museum heeft in samenspraak met de kunstenaar en het Nationale Park De Hoge Veluwe een mooie plek bepaald aan de overzijde van de ingang van het museum, in een ‘kom’ naast de Steynbank. Er is een ginkgoboom geplaatst die dienst doet als steel van de hamer. Deze boomsoort is gekozen om de symboliek van het kunstwerk te versterken. Daarnaast is het een sterke boom die generaties meegaat. De hamer zal de boom gaan omklemmen.

Aankomst en paatsing van de EuropaHammer (foto's: Steven van Beek/KMM) en de plantceremonie tijdens de onthulling op 1 november 2008. (foto: Marjon Gemmeke)

Meer informatie: www.work-of-art-for-generations.com en www.ideenkunst.de (in Duits) en het boek GenerationenKunstWerk

 

EuropaHammer van Andreas Rimkus

Marta Pan: Amfitheater

Op 21 juni 2007 is Amfitheater, 2005/2007 van Marta Pan (1923) onthuld. Marta Pan heeft het ontwerp voor Amfitheater aan het museum geschonken. Het is met financiële hulp van de BankGiro Loterij tot stand gekomen.

Het werk is uitgevoerd op een door de kunstenares uitgekozen plaats in de beeldentuin en bestaat uit een cirkel en een ingenieuze opdeling ervan in segmenten, uitgevoerd in Franse grijswitte graniet. Het is een ode aan de schoonheid van de geometrie. Door zijn plaatsing op een besloten plek in de tuin tussen bomen met een grote opening naar licht en lucht kan het werk een verrassende en dramatische dimensie krijgen, terwijl door zijn functionele karakter het een ideale ontmoetingsplaats is om te praten, te rusten of een optreden mee te maken.

De Franse kunstenares van Hongaarse origine ontwierp in 1960 het eerste beeld voor de dan nog niet geopende beeldentuin: Drijvende sculptuur ‘Otterlo’, die nu internationaal bekend is en tot één van de meest geliefde en gefotografeerde objecten van het museum behoort. Met deze tweede sculptuur, van 45 jaar later, is een heel ander aspect van haar werk vertegenwoordigd.

Foto: Cary Markerink, Amsterdam

Marta Pan: Amfitheater

Chris Booth - Echo van de Veluwe

Van mei 2004 tot augustus 2005 werkte de Nieuw-Zeelandse kunstenaar Chris Booth met een team van medewerkers in de beeldentuin aan zijn kunstwerk Echo van de Veluwe, dat bestaat uit 310 zwerfstenen. Het ontwerp is gebaseerd op een onderzoek dat de kunstenaar deed naar onder andere de geschiedenis van de beeldentuin en de aanwezige flora en fauna en de geologische samenstelling van de beeldentuin van het museum. Op woensdag 24 augustus 2005 werd het kunstwerk, na een indrukwekkende Maori-ceremonie, officieel overgedragen aan het museum.

Omschrijving door de kunstenaar:

De golvende vorm van de zwerfstenen beweegt zich door en tussen de bomen, zoals de wind het zand beweegt; zoals gletsjers in vroeger tijden het land vormden en stenen uit Scandinavië naar hier vervoerden. De vorm verwijst naar de golving van de zandduinen, die zo kenmerkend zijn voor het gebied rond het museum en naar de golven op het water in nabijgelegen vijvers. De eivorm van het werk is geïnspireerd op het oppervlak van één van die vijvers. Het kunstwerk benadrukt het belang van water, dat op de Veluwe door overmatig gebruik schaars is. De spiraalvorm van de stenen is geïnspireerd op de stromingen van de wind, die in duizenden jaren het uiterlijk van het landschap veranderde. Het kunstwerk gaat ook over de destructieve invloed die de mens, onder andere door eeuwenlange landbouw, op de kwetsbare grond heeft gehad.

In opdracht van de kunstenaar werd uitgebreid geologisch onderzoek verricht naar de herkomst van de gebruikte zwerfstenen. Van elk van de 310 stenen werd in kaart gebracht waar ze oorspronkelijk vandaan kwamen en hoe oud ze waren. Via de link onderaan deze pagina kunt u dit onderzoek bekijken.

Download: Rock_Chart_with_scrolling.xls

Chris Booth - Echo van de Veluwe