column

2013 2012 2011 2012 2011 2012 2010 2009 2008 2007 2006

Oud en nieuw

JacopoTintoretto In het Kröller-Müller Museum is niet alleen moderne en hedendaagse kunst te zien. Er is een groep oude schilderijen en beelden, waarvan altijd een selectie te zien is. Enkele werken daaruit zijn zelfs een omweg waard, bij voorbeeld de voorstellingen van Venus met Amor van Lucas Cranach de Oude en Hans Baldung Grien of het portret van Gertraude von Leutz door Barthel Bruyn de Oude. Sinds kort hebben we er een ‘nieuw’ topstuk bij: het portret uit 1547 van een jonge man door de beroemde Venetiaanse schilder Jacopo Tintoretto (1518-1594). Dit schilderij was al sinds 1921 in bezit van Helene Kröller-Müller, maar viel niet op, donker als het was onder oude vernis.
In 2006 is het schilderij in het J. Paul Getty Museum gerestaureerd –een heel bijzondere en door ons zeer gewaardeerde vorm van sponsoring door een collega instelling- met spectaculair resultaat. Het bleek heel goed bewaard te zijn en toont weer de fiere man die in juni 1547 verkoos geportretteerd te worden in zijn met lynx afgezette mantel en met zijn prachtige handschoenen. Dit portret toont hoe de relatief jonge Tintoretto al het niveau van Titiaan begint te naderen.
De wedergeboorte van dit schilderij is in de wereld niet ongemerkt voorbijgegaan, want sinds zijn terugkeer uit Los Angeles heeft het nog maar weinig bij ons aan de muur gehangen. Op dit moment is het (tot 16 augustus 2009) te zien in het Museum of Fine Arts te Boston, als onderdeel van een tentoonstelling gewijd aan Titiaan, Tintoretto en Veronese. Vanaf september verwacht ik dat het weer bij ons aan de muur hangt.
De oude kunst in onze verzameling heeft de functie om, in de woorden van Helene, ‘het goede recht der nieuwe [te] staven’. Zij vond het nodig om oude en nieuwe kunstwerken bij elkaar te laten zien om te wijzen op de betekenis van het individuele kunstwerk, los van zijn ouderdom of ontstaanscontext, én om hindernissen en vooroordelen weg te nemen bij het waarderen en genieten van de kunst van de eigen tijd. En om precies dezelfde redenen hangen in het Kröller-Müller Museum nog steeds oude en nieuwe kunst bij elkaar: om bruggen te slaan, begrip te bevorderen, tot nieuwe inzichten te komen of om gewoon verrast te worden.

Evert van Straaten
Juli 2009